COVID-19 Bilgilendirmesi Hakkında

Çocuğum Okulda Zorlanıyor

Çocuğum Okulda Başarılı Olmakta Zorlanıyor. Sebebi ne olabilir?

Çocuklarımızın ilköğretim çağına gelmesiyle hem çocuklar hem de ebeveynler - özellikle ilk çocuk ise – karmaşık ve zorlayıcı bir eğitim sistemi ile tanışırlar. Her ne kadar bazı eğitim kurumlarında okuma ve yazma becerileri okul öncesi dönemde verilmeye başlansa da rutin ve yaygın olan eğitim şeklinde ilköğretim okuma yazma becerileri ve diğer akademik becerilerin kazanılması için başlangıç dönemidir.

Akademik sorunlar çocuk, ebeveyn ve okul kaynaklı olarak 3 grup halinde ele alınabilir.

Çocuk kökenli akademik beceriler çocuğun zihinsel kapasitesine (zeka), dikkat ve öğrenme becerilerine bağlı olarak gelişim gösterir;

  1. Zihinsel kapasite (zeka düzeyi) doğuştan gelen özelliklerimizden biridir ancak bilindiği kadarıyla zeka özellikle 18 yaşına kadar gelişim göstermeye devam eder. Eğer çocukta herhangi bir düzeyde zihinsel gerilik mevcut ise çocuk eğitim sisteminde başarı göstermekte zorlanacaktır. Bunun yanı sıra unutulmamalıdır ki zeka tek başına bir şey ifade etmez; kişinin onu günlük hayatta kullanıp kullanamadığı, dikkat becerilerinin iyi olup olmadığı, öğrenme süreçlerinde bir sorun olup olmadığı, sosyal hayatta zekasını ne şekilde yönlendirebildiği çok önemlidir. Zihinsel geriliği olan bireylerde genellikle yaşından küçük davranışlar, davranış sorunları, kendinden yaşça küçük çocuklarla oynama eğilimi, dil gelişimi sorunları (geç konuşma, az kelime sayısı gibi) veya motor becerilerinde gelişim aksaklıkları (yürüme, oturma, emekleme gibi) görülmektedir. Bu çocuk okul çağına geldiğinde ise okula uyum sağlamada sorun ve öğrenme sorunları yaşamaya başlar.
  2. İkinci önemli konu çocuğun dikkat sisteminde herhangi bir aksaklık olup olmadığıdır. Eğer çocuğun dikkat sisteminde bir sorun var ise zeka düzeyi ne olursa olsun eğitimde kendi seviyesinde başarı göstermekte zorlanır. Daha doğrusu kendi zeka düzeyini eğitim başarısına yansıtamaz. Ayrıca dikkat sadece akademik başarı için değil tüm günlük etkinliklerde ihtiyaç duyduğumuz çok önemli bir işlevdir. Dikkat sorunları olan bireylerde unutkanlık, dalgınlık, eşyalarını kaybetme, yapması gereken görevleri sıklıkla aksatma, ders çalışırken dışarıdan gelen seslerle çok kolay dikkat dağılması, dikkatsizlik nedeniyle kaza geçirme gibi sorunlar yaşarlar.
  3. Eğer çocuğun zeka düzeyi ve dikkat sisteminde hiçbir sorun olmadığı ( bu ancak bir uzman çocuk & ergen psikiyatristi tarafından gerekli muayene ve inceleme neticesinde söylenebilir.) halde başarı göstermekte zorlanıyor ise bu çocuk özgül öğrenme güçlüğü açısından değerlendirilmelidir. Özgül öğrenme güçlükleri olan bireylerin beyindeki öğrenme süreçlerinde sorunlar vardır. Okuma alanında (disleksi), yazma becerilerinde (disgrafi) veya matematiksel becerilerde (discalculi)  öğrenme sorunları yaşayabilirler. Ayrıntılı muayene neticesinde özel testler ile tanı konulup gerekli tedavi müdahaleleri uygulanır.

Bahsettiğim her 3 durum da farklı olarak ele alınması gereken aynı zamanda tedavileri de farklı olan durumlardır. Bir çocukta hangi durumun olduğunun tanısını koyma yetkisi sadece Çocuk ve Ergen Psikiyatri Uzman Hekimlerinde mevcuttur.

Bütün bu gelişimsel durumların dışında sonradan ve aniden oluşan eğitim düzeyindeki düşüş ve değişikliklerde ebeveyn mutlaka dikkatli olmalıdır. Acaba bu değişime neden olan nörolojik, psikolojik veya tıbbi herhangi bir durum var mı diye gereği halinde doktora başvurmalıdır. Herhangi bir travma varlığında, okulda zorbalığa maruz kalıyorsa, depresyon varlığında, nörolojik ve tıbbi yeni gelişen durumlarda okul çocuklarında özellikle okulda başarıda düşüş gözlenir. Bu önemli ve dikkat edilmesi gereken bir konudur.

Ebeveynden kaynaklanan sorunlarda; ebeveynin aşırı kaygılı olması ve bu durumu çocuğa yansıtması, başarı beklentisinin yüksek olmasının çocukta yarattığı performans kaygısı, yanlış tutumlar, ciddi cezalandırma yöntemleri ile ders çalıştırma, kayıtsız ilgisiz ebeveyn tutumları, çocuğun yapması gereken ödevleri ebeveynin yapması, yanlış yöntem ile ders çalıştırma gibi sorunlar olabilmektedir.

Okul kaynaklı sorunlarda özellikle eğitimci ile ilgili olan sorunlar, öğretmenin ilgisiz olması, yetersiz eğitim sunması, cezalandırıcı şiddet uygulayan ve çocuğun içe kapanmasına korkmasına sebep olan öğretmenler gibi faktörler söz konusu olmaktadır. Öğretmenlik çok kutsal bir meslektir ve burada sözü geçen istisnai ancak pek de nadir rastlanmayan durumlar bir meslek grubuna atfedilmekten ziyade insana özgü hatalardır. Önemle belirtmek isterim.

İlk yıllarda çocuğun ihtiyaç durumu göz önünde bulundurularak ebeveynin çocuğun derslerine ve çalışmalarına yardımcı olması gereklidir. Ancak bu yardım süreci mümkün ve uygun olan en kısa zamanda bireysel sisteme döndürülmelidir. Çocuğun sorumluluk bilinci ve özgüven desteklenmesi adına da bu durum önemli bir durumdur. Yaşı ve eğitim yılı ilerlemesine rağmen tek başına ders çalışmaya geçemeyen çocuklarda altta yatan nedenlerin araştırılması önemlidir.

Thumbnail [200x200]
Çocuk - Ergen Psikiyatri Uzmanı

Yrd.Doç.Dr. Başak AYIK