COVID-19 Bilgilendirmesi Hakkında

Okula Uyum Süreci Nasıl Olmalıdır?

Okula Uyum

Okula uyum, uyum çocuğun sahip olduğu benlik kavramı ile içinde bulunduğu toplum normlarının kendisinden beklentilerinin dengeli ve düzenli bir şekilde geliştirilebilmesidir.
Geliştirilen uyumun devamlılık sağlaması da oldukça önemlidir.

Okula uyum kavramı farklı tanımlamalarla birlikte en temelde; samimi bir öğretmen-öğrenci ilişkisinin kurulması, çocuğun akademik başarısının en azından kendi sınıf düzeyi içerisinde ortalama düzeyde seyretmesi, ve sınıfının entelektüel, sosyal, duygusal ve davranışsal standartlarına uyum sağlamada herhangi bir sorun yaşamaması olarak tanımlanabilmektedir.

Okula Uyum Süreci Nasıl Olmalıdır?

Okula uyum sürecinden önce çocuğun anne veya temel bakım veren kişi ile ilişkisi oldukça önemlidir. Okula uyum sağlayamama hem anne hem de çocuk ilişkisini doğrudan etkilemektedir. Çocuk kendini okul ortamında güvende hissetmezse, ailesinin onu orada bırakacağı, bir daha almaya gelmeyecekleri gibi düşünce içeriklerini; anneye yapışma, onu eve göndermeme ve annenin sürekli okul kapısında beklemesi gibi davranışlara dökebilir. Bu durum hem anne hem de çocuk için oldukça zorlayıcı olmakla birlikte anne-çocuk bağlanma stili ile de doğrudan ilişkilidir.

Okula uyum sürecini zorlaştıran bir diğer durum ise; çocuğun okula başlama zamanına kadar ev içerisinde kendisine sorumluluklar verilmemesi ve ev içerisinde kendisinden uyması beklenen kuralların olmamasıdır. Çocuk sorumluluk duygusuna sahip olmadan, kural ve sınır olmadan yetiştirildiğinde okul ve sınıf gibi kurallar zincirlerinden oluşan bir topluluğa girdiğinde korkabilmektedir. Böyle bir topluluk içinde kendisinden beklenilenleri anlayamamakta, anladığı durumlarda ise; nasıl davranması gerektiğini bilemediği durumları fark etmektedir. Tüm bu süreçler çerçevesinde; çocuk okula uyum sürecini başarılı bir şekilde geliştirememektedir.

Okula uyum problemleri; okul öncesi eğitim kurumlarında ilk olarak kendini göstermektedir. Çocuk belki de ilk defa aileden ayrılıyorsa ve farklı bir ortama dahil oluyorsa uyum sürecinde zorluk yaşaması muhtemeldir. Bu sürecin ilk başında çocuk kendisi okulu ve diğer çocuklar arasında bir denge kurmaya çalışır. Eğer kendi dengesini kurar ise başarılı bir uyum sürecinden bahsedilebilir ancak eğer dengeyi kuramaz ise okula uyum sürecini sağlamak için destek alınması önemlidir.

Çocuk okula başlamadan önce aile tarafından bilgilendirilmeli ve hazırlanmalıdır. “Okul nedir?, Okulda neler yapılır? Ne zaman okula gidip ne zaman evde vakit geçireceğiz?” gibi soruların cevapları çocuğun bilişsel seviyesine uygun şekilde anlatılmalıdır. Çocuklar bilmediği veya anlamlandıramadığı şeylerden korkarlar. Bu sebeple sadece okul uyumu için değil günlük yaşam içerisinde de bir çok konu çocuğa uygun şekilde mümkünse göz teması kurarak sakince anlatılmalıdır. Çocuğa yönelik bu ön hazırlık, kaygısını hafifletip uyum sürecini daha kolay geçirmesine katkı sağlayacaktır. 

Okula uyum süreci içerisin de okulun ve öğretmenin “uyum haftası” veya “oryantasyon” sürecini nasıl koordine ettiği de oldukça önemlidir. Okula başlamadan önce; minik bir ziyaretle en azından bina ve bahçenin kısmen gösterilmesi ve samimi bir konuşma çocuk için daha yumuşak bir geçiş olacaktır. Öğretmenin de samimi bir şekilde çocuğu karşılaması; çocukta olan kaygıyı çok daha aza indirecektir. Tüm bu basamaklar yumuşak ve çocuğun hazır bulunuşluk haline göre ayarlandığında uyum süreci başarılı bir şekilde gerçekleşmiş olacaktır.  Çocuk kendisini okulu içerisinde rahat hissederse, kendisinden beklenen öğrenme davranışlarını gösterme ve başarılı olma motivasyonu ve çabası olacaktır.

Yapılan araştırmalar neticesinde; davranış sorunlarının, okula uyum ve okul reddi ile doğrudan ilişkisi olduğu görülmüştür. Davranışsal problemleri olan öğrencilerin; öğretmenleriyle olan ilişkilerinde de sorun yaşadıkları ve okul uyumlarının daha az olduğunu belirtmiştir. Anaokulunda aşırı davranış sorunları sergileyen öğrencilerin, öğretmenlerini daha az yakın buldukları ve ilkokul dönemlerinde öğretmenleri ile olan ilişkilerinde daha fazla çatışma yaşadıkları görülmektedir.

Okula uyum sağlayamayan çocuklarda okul ve sınıf ortamında istenmeyen davranışlar görülebilmektedir. Bu davranışlar; İlgisizlik, içine kapanıklık, aşırı çekingenlik, nedensiz aşırı korkma, aşırı huzursuzluk, arkadaş edinememe, söz dinlememe, kurallara ve disipline uymama, okul araç gereçlerine zarar verme, ders çalışmama, arkadaşlarının araç gereçlerine zarar verme, söz almadan konuşma, ders dinlememe, sınıfta gezinme, gürültü yapma, ilgisiz kalma şeklinde görülebilmektedir. Bu durumlarla birlikte; alt ıslatma, uyuyamama ve sabahları uyanamama, sebepsiz baş ağrıları ve karın ağrıları şeklinde de kendini gösterebilmekte ve bir sonra ki basamak olarak da okul fobisi şeklinde karşımıza çıkabilme ihtimali vardır.

Okula uyum süreci hem aile hem de çocuk için oldukça önemli bir süreçtir. Yaşanan olumsuzluklar aile dinamiklerini de direkt etkileyebilmektedir. Bu sebeple çocuğunun okula başlamaya hazır olmadığını düşünen ebeveynlerin bu süreç öncesi profesyonel destek alması çocuğun ilerleyen yaşam dönemleri içinde çok büyük bir yatırım olacağı unutulmamalıdır.

Thumbnail [200x200]
Uzman Klinik Psikolog

Klinik Psikolog Seda Aydoğdu