Çocuk ve Ergen Psikiyatri Polikliniği - Sınav Kaygısı

Çocuklarda ve ergenlerde sınav kaygısı dediğimiz durum aslında genel olarak belirsizlik durumunda dolayı oluşan kaygıdır.

Kaygı, çevrede bir tehlike veya belirsizlik durumu olduğunda hissedilen en doğal duygudur. Kaygı da her duygu gibi soyut bir kavramdır. Bir duygunun varlığını onunla beraber ortaya çıkan düşüncelerden ve davranışlardan yola çıkarak kavrayabiliriz ve duyguları birbirinden ayırabiliriz. Bu sebepten kaygıyı betimlerken düşünce ve davranış bileşenlerinden söz edilmesi gerekmektedir.

Sınav kaygısı; diğer kaygılar gibi aslında kaygıyı yönetmede yaşanan sıkıntılardan dolayı oluşan durumdur.

Sınav kaygısı yaşan kişiler;  

  • Sınavı düşündükçe ellerde titreme
  • Avuçların terlemesi
  • Karın ağrısı gibi fiziksel belirtiler yaşayabilir.

Sınav Kaygısı Olanlar Neler Yapabilir

  • Farkında olmadan zihne gelen olumsuz düşünceler, olumlu düşüncelerle değiştirilmeli. Mesela “sınavı kazanamayacağım” gibi olumsuz düşünce “sınavı kazanacağım” olarak değiştirilmeli.
  • Kaygı ile başa çıkabilmek ve kaygı yönetimini sağlayabilmek  için meydan okumamız gereken düşünce tarzları mevcuttur.
  • Başımıza gelecek kötü şeylerle ilgili düşüncelere ve olumluyu yok saymaya meydan okumalıyız. Olumluyu yok saymak insanı kötü hissettiren bir düşüncedir. Sınava yaklaştıkça artan kaygı kişinin performansını düşürebilir. Kaygı ile uygu arasında bir ilişki vardır.
  • Kaygı seviyesi arttıkça uyku problemlerine neden olur. Bu durumlar yaşanıyorsa kişi normalini bozmamalı ve her zamanki saatte uyguya dalmalı.
  • Çalışma zamanlarını ayarlamalı ve dinlenme zamanında da gerçekten dinlenmek ve zihni rahatlatmak gerekir.
  • Tüm bu tavsiyelere rağmen halen kaygı düzeyi yüksek öğrenciler için bu duyguyla baş edebilmek için uzman görüşü almasında fayda var. Kaygı yönetimi için https://npistanbul.com/cocuk-ergen/sinav-kaygisi üzerinden detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz.

Kaygı duygusu ile beraber kişi “tehlikedeyim, bir şeyler yolunda gitmiyor, her an bir şey olabilir.” şeklinde düşüncelere sahip olabilir. Kaygı karşısında yapılan davranış biçimlerine baktığımızda ise, üç genel kalıp görebiliriz; savaş, kaç, don. Kişide tehlike algısı oluştuğu an, sinir sisteminin devreye girmesi ile beraber bedenimiz, tehlike ile savaşma veya tehlikeden kaçma için hazır duruma gelir. Bazı zamanlarda ise, kişi güvenliğini korumak için donakalır. Kaygı ile beraber gösterilen bu davranış kalıpları oldukça doğal ve evrenseldir. Kısacası kaygı ve kaygı karşısında gösterilen bu baş edim davranışları doğaldır. Kaygı, bizi gerçek tehlikelerden koruyan, yaşamda var olmamız için motivasyon sağlayan işlevsel bir duygudur.

Çocuklarda ve ergenlerde sınav kaygısı kişinin genel durumunu da olumsuz etkilemektedir. Ancak, kaygı bazı zamanlarda kişilerin yaşam kalitelerini bozan bir hal alabilir. Kişi, herkese kıyasla daha yoğun kaygı yaşıyorsa, çoğu kişiye göre tehlike algısı abartılı ise ve sıklıkla kaygı yaşadığı durumlarda işleri daha da zorlaştıracak baş etmeler kullanıyorsa o zaman kaygı bozukluğundan söz edilebilir. Özellikle kaygı duyulan bir durum karşısında “kaçınma” davranışı tercih ediliyor ise, ilk başta kişide rahatlama görülse de, sonrasında kişinin o durum konusundaki tehlike algısı ve kaygısı giderek artacak ve yaşamını olumsuz etkilemeye başlayacaktır.

Çocuklarda ve ergenlerde sınav kaygısı önemli kaygı sorunlarından bir tanesidir. Elbette, sınavda istenilen performansı göstermek için bir miktar kaygı gerekmektedir. Bu kaygı olmaz ise, hiçbir öğrenci sınava hazırlanmaz ve yeterince motive olarak sınava giremez. Ancak yoğun ve sık olan bir kaygı öğrencinin performansını olumsuz yönde etkileyecektir. Sınav kaygısı fiziksel, bilişsel ve davranışsal boyutlardan oluşmaktadır. Terleme, kalp çarpıntısı, mide bulantısı, baş dönmesi sınav kaygısının başlıca fiziksel belirtileridir. Bilişsel ve davranışsal boyutlara baktığımızda ilk göze çarpan kişinin sınav süreci ve sonucu hakkında aşırı olumsuz düşünceleridir. Kişi sıklıkla “Asla bu sınavda istediğim puanı alamayacağım.” veya “Sınavda kontrolümü kaybedeceğim ve sınavı bırakmak zorunda kalacağım” düşünceleri yaşamaktadır. Çocuklarda ve ergenlerde sınav kaygısı kişinin öfke, üzüntü, kaygı yaşadığı ve çoğu zaman ders çalışmayı, sınavda tüm sorulara bakmayı bıraktığı, yani kaçınma davranışları gösterdiği söylenebilir.