Çocuk ve Ergen Psikiyatri Polikliniği - Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB)

Otizm

Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB)

Tanım – “ Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) “ ya da eski bilinen adıyla “ Yaygın Gelişimsel Bozukluk (YGB) “, çocukluk çağı nörogelişimsel bozukluklarından biridir. Belirtileri genellikle erken çocukluk döneminde başlar. Bazı çocukların gelişimi aksayarak ilerlerken, bazı çocuklar önce normal gelişim gösterip bir süre sonra gerileme gösterebilirler.

Temel Belirtiler

İki grup temel belirtisi vardır.

1- Bunlardan ilki toplumsal iletişim ve etkileşimde olan problemlerdir ;

  • Konuşma ve dil gelişiminde görülen aksaklıklar: gecikmiş konuşma, yetersiz kelime dağarcığı, ses tonunda tuhaflıklar
  • Dilin kullanımında görülen problemler: zamirleri yanlış kullanma ( “ben” yerine “o” gibi), sürekli aynı kelimeleri veya duyduğu anons benzeri içerikleri tekrarlama, karşısındaki kişinin sözlerini papağan gibi tekrarlama,
  • İnsanlarla ve yaşıtlarıyla iletişim kurmaya isteksiz olma. Sürekli yalnız vakit geçirme isteği.
  • Sosyal ortamlara uygun davranamama

2- İkincisi ise tekrarlayıcı davranışlar, ilgiler ya da etkinliklerdir ;

  • Tekrarlayıcı motor hareketler: kendi etrafında dönme, sallanma, parmak ucunda yürüme, ellerini sallama, kanat çırpma gibi
  • Tekrarlayan konuşma kalıpları: ekolali, perseverasyon
  • Günlük rutinlere bağlı olma, sürekli aynı şeyleri yapma-yeme isteği ve düzenlerinin değişmesinden rahatsız olma
  • Konu veya yoğunluk açısından anormal ilgi alanları
  • Duyusal olarak aşırı ya da az duyarlılık: ses, koku, dokunmaya hassasiyet, acıya/sıcağa aşırı duyarsızlık, belirli ses veya dokunuşlara karşı beklenmeyen tepki, nesneleri aşırı koklama veya onlara aşırı dokunma, ışık veya hareketle görsel olarak çok meşgul olma.

*Duyusal Hassasiyetleri Bilmek Önemlidir. Çünkü Bunlar Öfke Nöbetleri İle Sonuçlanabilir!!!

Nedeni Nedir?

  • Temel sebebin genelde genetik faktörler olduğu düşünülmektedir. Ancak bu alanda çalışmalar halen sürmektedir.
  • Beyin yapısı ve işlevlerini inceleyen çalışmalarda beynin belli bölgelerinde işlev farklılığından söz etmektedirler. Beynin bazı bölgelerinde küçülme, bazı bölgelerindeki sinir hücrelerinde kayıp ve beyin ağırlığının belli bir yaşta normalden fazla olması en önemli bulgulardır.

Ne Zaman Uzmana Götürmeliyim?

Normal gelişen bir bebek;

Sosyal gelişim için;

  • 1 ay civarı göz kontağı kurar, kendisine gülümseyen kişiye gülümser (sosyal gülümseme).
  • 3 - 4 ay civarı kucağa alınmaya tepki verir.
  • 8 - 9. aylarda yabancıları ayırt eder.
  • 9 ay civarı ona öğrettiğiniz hareketleri taklit edebilir (cee oyunu, bye bye yapma)
  • 1 yaş civarı yaşıtlarıyla ilgilenmeye başlar.
  • 2 yaş civarı paralel oyunlar (koşma gibi), 3 yaştan sonra senaryolu oyunlar (evcilik gibi kurgusal oyunlar) oynar.
  • 4 yaş civarı karşısındaki kişinin duygularını anlayabilir. (empati gelişimi)

Dil gelişimi için;

  • 6 ay civarı heceler
  • 1 yaş civarı kelimeler
  • 2 yaş civarı cümleler ile konuşmayı bekleriz.

Bu gelişim basamaklarında aksaklık farkettiğiniz zaman bir uzmana danışmalısınız.

Otizmin Derecesi Her Çocukta Aynı mıdır?

Çok hafif sosyal iletişim bozukluğu belirtileri gösteren çocuklar olduğu gibi maalesef çok ağır düzeyde olan çocuklar da vardır. Bu tanıyı alan her çocuk hastalıktan eşit derecede etkilenmiş değildir.

Otizmin Tedavisi Var mı?

  • Otizmin en önemli tedavisi mümkün olan en erken zamanda başlatılan programlanmış özel bireysel eğitim seanslarıdır. Eğitimin temel hedefi sosyal iletişim alanındaki aksaklıkların giderilmesi olmalıdır.
  • Gereken olgularda konuşma terapisi mutlaka uygun yaşta başlamalıdır.
  • Eğitimin dışında otizme veya eşlik eden zihinsel problemlere bağlı olarak görülen davranış bozukluğu, etrafa  veya kendine zarar verme, tekrarlayıcı hareketler, dikkat dağınıklığı ve uyku bozukluklarının tedavisi mümkündür.

Ailelere Öneriler

  • Çocuğunuzda bu belirtiler varsa kendinizi suçlamayın. Çünkü halk arasında bilinenin aksine sadece sunulan bakımın kalitesi ile otizm ortaya çıkmaz. Altta yatan genetik zemin ve üzerine eklenen çevresel faktörler ile de hastalıklar meydana gelir.
  • Yukarıda bahsettiğim belirtiler çocuğunuzda mevcutsa mümkün olan en kısa sürede onu bir Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Uzmanına götürün. Erken tanı ve doğru eğitim ile çocuğunuz otizm tanısı ve belirtilerini tamamen kaybedebilir.
  • Tanı kaybı mümkün olmayan çocuklarımızda ise sorun davranışları kontrol altına almak ve mümkün olan en iyi düzeye getirebilmek için yardım isteyin.
  • Eğer çocuğunuz bir Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Uzmanından tanı almış ve özel eğitim alıyorsa, evde ek olarak neler yapabileceğinizi özel eğitimcinize mutlaka sorun. Maalesef ülkemizde verilen ayda 8 seans eğitim yeterli değildir.

Yrd. Doç. Dr. Başak AYIK

Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı